Kort antwoord
Milieu Centraal noemt een luchtvochtigheid van 40 tot 60 procent goed. In de winter kun je beter in de onderste helft van dat bereik blijven, omdat ramen en buitenmuren dan koud zijn en condens sneller ontstaat. Meet met een eenvoudige vochtmeter (hygrometer), die je volgens Milieu Centraal al voor een tientje hebt, op borsthoogte en uit de buurt van ramen, verwarming en badkamer. Kijk naar het verloop over een paar dagen, niet naar één meting.
Wat relatieve luchtvochtigheid betekent
De luchtvochtigheid die je meter aangeeft, is de relatieve luchtvochtigheid: hoeveel waterdamp er in de lucht zit, vergeleken met de maximale hoeveelheid die lucht van die temperatuur kan bevatten. Warme lucht kan meer water bevatten dan koude lucht. Dezelfde hoeveelheid vocht geeft daardoor een lagere waarde in een warme kamer en een hogere in een koude.
Dat verklaart waarom een onverwarmde slaapkamer of zolder vaak hoger uitkomt dan de woonkamer, en waarom de luchtvochtigheid in een goed verwarmd huis in een koude winterweek kan dalen: de koude buitenlucht die binnenkomt bevat weinig water en wordt bij opwarming relatief droog.
Welke luchtvochtigheid is gezond?
| Luchtvochtigheid | Wat het betekent |
|---|---|
| Onder 40% | Aan de droge kant; in het stookseizoen komt dit in een klein deel van de woningen voor |
| 40–60% | Goed, volgens Milieu Centraal |
| Structureel boven 60% | Te vochtig: meer kans op condens, schimmel en huisstofmijt |
Een tijdelijk hogere waarde, bijvoorbeeld na het douchen of koken, is normaal. Het gaat erom dat de luchtvochtigheid daarna weer zakt en niet dag in, dag uit hoog blijft.
Te vochtig: waarom dat een probleem is
Het RIVM schrijft dat er in onderzoek een consistente samenhang is gevonden tussen vocht in de woning en luchtwegsymptomen zoals hoesten en piepen, en dat vochtige woonomstandigheden of schimmel het risico op astma en luchtwegklachten verhogen. Huisstofmijten zitten volgens het RIVM vooral in oudere matrassen, gestoffeerd meubilair, vloerbedekking en op beschimmelde muren.
Milieu Centraal wijst erop dat in bijna 1 op de 5 woningen bewoners last hebben van vocht of schimmel. De oorzaak is meestal te weinig ventilatie in combinatie met vocht van douchen, koken en was drogen. Heb je klachten, ga dan naar de huisarts; dit artikel geeft geen medisch advies.
Te droog: komt dat ook voor?
Ja, maar minder vaak. Het RIVM schrijft dat bewoners van ongeveer vijf procent van de Nederlandse woningen in het stookseizoen last kunnen hebben van een lage relatieve luchtvochtigheid. Vooral contactlensdragers en mensen met allergieën of huidklachten kunnen dan last krijgen van bijvoorbeeld droge ogen en een droge huid.
Zit je meter in de winter vaak onder de 40 procent, kijk dan eerst of er niet te hard wordt gestookt en of er op sommige plekken onnodig veel koude lucht binnenkomt, zoals een raam dat de hele dag wijd openstaat. Dicht de roosters niet om de lucht vochtiger te maken: ventilatie blijft nodig voor schone lucht.
Waarom je in de winter lager wilt zitten
Warme, vochtige lucht slaat neer op een oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt. In de winter zijn ramen, hoeken van buitenmuren en koudebruggen koud. Een luchtvochtigheid die in september geen probleem geeft, kan in januari dus natte ramen en schimmel in de hoeken opleveren.
Rekenvoorbeeld
Uitgangspunt: een kamer van 20 °C. Het dauwpunt is de temperatuur waarbij een oppervlak nat wordt.
- Bij 40% luchtvochtigheid ligt het dauwpunt rond 6 °C.
- Bij 50% rond 9 °C.
- Bij 60% rond 12 °C.
- Is de hoek van een buitenmuur op een koude nacht 11 °C (aangenomen), dan blijft hij bij 50% droog, maar wordt hij bij 60% nat.
Dauwpunten berekend met de Magnus-benadering, afgerond. De muurtemperatuur is een aangenomen waarde ter illustratie.
Zo meet je de luchtvochtigheid goed
Een simpele vochtmeter (hygrometer) heb je volgens Milieu Centraal al voor een tientje. Sommige CO2-meters meten ook de luchtvochtigheid; die kosten volgens Milieu Centraal tussen de 80 en 300 euro, maar vertellen je meteen of je genoeg ventileert.
- Kies een goede plek: op borsthoogte, aan een binnenmuur of op een kast, niet bij een raam, radiator, waterkoker of in de zon.
- Laat hem wennen: geef de meter na het verplaatsen een uur voordat je de waarde gelooft.
- Meet in meerdere kamers: woonkamer, slaapkamer en zolder kunnen flink verschillen.
- Noteer een week lang ’s ochtends en ’s avonds de waarde, met het weer buiten erbij.
- Vertrouw op het verloop: goedkope meters kunnen een paar procent afwijken. Vergelijk dagen en kamers met dezelfde meter.
Technische noot: in de badkamer zie je na het douchen al snel 80 tot 90 procent. Dat is normaal. Belangrijker is hoe snel het daarna zakt; blijft het lang hoog, dan werkt de afzuiging niet goed genoeg.
Zo breng je de luchtvochtigheid omlaag
Tips van Milieu Centraal
- Ventileer dag en nacht, het hele jaar door: roosters open of raampjes op een kier.
- Ventileer extra bij douchen, koken en was drogen; zet de mechanische ventilatie dan hoger.
- Droog de was buiten als het weer het toelaat.
- Trek na het douchen wanden en vloer droog.
- Kook met de deksel op de pan en gebruik de afzuigkap.
Blijft de luchtvochtigheid ondanks goed ventileren hoog, of zie je vochtplekken, dan kan er een bouwkundige oorzaak zijn, zoals een lekkage of optrekkend vocht. Het RIVM noemt dat sommige woningen door een bouwkundig gebrek al vochtproblemen hebben. Huur je, meld het dan bij je verhuurder.
Veelgestelde vragen
Is 65 procent luchtvochtigheid te hoog?
Even boven de 60 procent na koken of douchen is geen probleem. Zit het huis er dag en nacht boven, dan is het te vochtig; Milieu Centraal noemt 40 tot 60 procent goed.
Wat is een goede luchtvochtigheid in de slaapkamer?
Hetzelfde bereik van 40 tot 60 procent. Slaapkamers worden ’s nachts vochtiger door ademhaling; Milieu Centraal adviseert ’s nachts een raam open of op een kier te zetten.
Zijn goedkope vochtmeters betrouwbaar?
Goed genoeg om het verloop te volgen. Ze kunnen een paar procent afwijken, dus vergelijk vooral kamers en dagen met dezelfde meter.
Moet ik een luchtbevochtiger kopen als het droog is?
Dat is meestal niet nodig. Kijk eerst naar de temperatuur en naar onnodig veel koude lucht. Het RIVM noemt dat een lage luchtvochtigheid in ongeveer vijf procent van de woningen in het stookseizoen voorkomt.
Bronnen
- Milieu Centraal. Natuurlijke ventilatie: 40–60% is goed, vochtmeter en CO2-meter.
- Milieu Centraal. Woning ventileren: dag en nacht ventileren, tips tegen vocht, 1 op de 5 woningen.
- RIVM. Vocht in de woning.
- RIVM. Lage luchtvochtigheid.
- RIVM. Allergenen in huis: huisstofmijt.
Volgende stap
