Condens op ramen aan de binnenkant: oorzaken en oplossingen

Waarom ramen aan de binnenkant beslaan

Lucht bevat altijd waterdamp. Hoe warmer de lucht, hoe meer damp erin past. Komt die lucht tegen een koud oppervlak, dan kan ze niet al het vocht meer vasthouden en slaat het neer als druppels. De temperatuur waarbij dat gebeurt heet het dauwpunt.

In de winter is het raam meestal het koudste oppervlak van de kamer, zeker onderaan en langs de randen van het glas, waar koude lucht blijft hangen en het kozijn warmte naar buiten geleidt. Daarom begint condens bijna altijd onderaan de ruit.

Of er water op het glas komt, hangt dus af van twee dingen: hoe vochtig de lucht binnen is en hoe koud de binnenkant van het glas wordt. Vocht komt vrij bij douchen, koken, afwassen, ademen en was binnen drogen. Hoe koud het glas wordt, hangt af van de buitentemperatuur, het soort glas en of gordijnen de koude lucht tegen de ruit vasthouden.

Binnenkant, buitenkant of tussen het glas

Waar de condens zit, vertelt wat er aan de hand is. Milieu Centraal maakt precies dit onderscheid voor dubbel-, hr++- en tripleglas:

Waar zit de condens?	Wat betekent het?	Wat doe je?
Binnenkant (kamerzijde)	Kan wijzen op slechte isolatie of een te hoge luchtvochtigheid in huis	Minder vocht, beter ventileren, glas warmer houden (dit artikel)
Tussen de glasplaten	Het glas is lek	Ventileren helpt niet; het glas moet vervangen worden
Buitenkant van hr++- of tripleglas	Normaal: het buitenste glas is koud omdat de ruit goed isoleert	Niets; het is onschadelijk en verdwijnt als het warmer wordt

Condens aan de buitenkant zie je vooral op heldere ochtenden in het voor- en najaar. Het is geen vochtprobleem in huis. Condens tussen de glasplaten is iets voor de glaszetter, niet voor de ventilatie.

Waar het vocht in huis vandaan komt

Volgens het RIVM ontstaan vochtproblemen in een woning wanneer vochtige lucht door onvoldoende ventilatie blijft hangen, bijvoorbeeld na koken, douchen of afwassen. Milieu Centraal schrijft dat in bijna 1 op de 5 woningen bewoners last hebben van vocht of schimmel. De bekende bronnen:

• Douchen: veel damp in korte tijd, die zonder afzuiging naar de rest van het huis trekt.
• Koken: vooral zonder afzuigkap of met pannen zonder deksel.
• Was binnen drogen: al het water uit de was komt in de lucht terecht.
• Slapen: een paar mensen in een kleine slaapkamer met de deur en het raam dicht.
• Dichte roosters: als er geen verse lucht binnenkomt, blijft het vocht hangen.

Het RIVM noemt ook dat sommige woningen door een bouwkundig gebrek al vochtproblemen hebben, zoals lekkages of optrekkend vocht. Dan lossen ventileren en stoken het probleem niet alleen op.

Zo voorkom je condens op de binnenkant van je ramen

Begin bovenaan: de eerste stappen kosten weinig of niets en lossen de meeste gevallen op.

1. Meet de luchtvochtigheid. Een simpele vochtmeter (hygrometer) heb je volgens Milieu Centraal al voor een tientje. Een luchtvochtigheid van 40 tot 60 procent is goed.
2. Ventileer dag en nacht. Milieu Centraal adviseert om altijd te ventileren, het hele jaar door, ook in de winter. Laat roosters open of raampjes op een kier.
3. Laat lucht door het huis stromen. Onder binnendeuren moet minstens 1,5 centimeter ruimte zitten, zodat de afzuiging in keuken en badkamer lucht uit de andere kamers kan trekken.
4. Zet de ventilatie hoger bij vocht. Heb je mechanische ventilatie, dan adviseert Milieu Centraal stand 1 als basis, stand 2 bij koken en douchen en de hoogste stand als er veel mensen zijn of de was binnen hangt.
5. Maak na het douchen droog. Trek wanden en vloer droog met een wisser en houd de badkamerdeur dicht, zodat de damp niet door het huis trekt.
6. Laat warmte bij het glas komen. Doe overdag gordijnen en lamellen open en laat ’s nachts ruimte tussen gordijn en raam. Zet geen kast voor de radiator onder het raam.
7. Droog de was buiten als het kan. Lukt dat niet, zet de ventilatie dan hoger zolang de was binnen hangt.

Ventileren of luchten: wat is het verschil?

Ventileren is een constante, kleine luchtstroom: roosters open, klepraampje op een kier of mechanische ventilatie die altijd aanstaat. Luchten is kort en krachtig veel lucht verversen door ramen en deuren wijd open te zetten. Tegen condens heb je vooral het eerste nodig. Luchten helpt om na het douchen of koken snel een wolk damp kwijt te raken, maar vervangt geen doorlopende ventilatie.

Ongeveer de helft van de Nederlandse huizen heeft natuurlijke ventilatie: verse lucht via roosters en klepraampjes, afvoer via kanalen in badkamer, keuken en wc. De rest heeft meestal mechanische afzuiging of balansventilatie. Bij natuurlijke ventilatie zijn open roosters de belangrijkste knop; bij mechanische ventilatie zijn dat de stand van de ventilator en schone ventielen.

Als het raam zelf het probleem is

Enkelglas isoleert niet; volgens Milieu Centraal heeft het een U-waarde van 5,8, tegenover 0,4 tot 0,9 voor tripleglas. Hoe lager de U-waarde, hoe beter het glas isoleert en hoe warmer de binnenkant van de ruit blijft. Bij enkelglas en oud dubbelglas beslaat de ruit daardoor al bij een lagere luchtvochtigheid.

Milieu Centraal adviseert enkelglas te vervangen door hr++- of tripleglas. Gaat dat niet, bijvoorbeeld in een huurhuis of monument, dan zijn voorzetramen, raamfolie of monumentenglas alternatieven.

Schimmel en gezondheid

Een beetje condens die voor de middag verdwenen is, is vooral lastig. Staat er elke dag water in de vensterbank, dan kunnen kozijnen gaan rotten en kan er schimmel groeien op de natte randen van het glas, de kit en de muur ernaast. Veeg het water ’s ochtends weg met een doek of wisser tot je het vocht in huis omlaag hebt gekregen.

Het RIVM schrijft dat vocht en schimmel in huis samenhangen met luchtwegklachten zoals hoesten en piepen, en met een verhoogd risico op astma. Heb je klachten, ga dan naar de huisarts; dit artikel geeft geen medisch advies. Huur je en komt het vocht door een gebrek aan de woning of een collectief ventilatiesysteem, meld het dan bij je verhuurder.