Kort antwoord
Open, ook in de winter. Milieu Centraal adviseert altijd te ventileren: dag en nacht, het hele jaar door, ook in de winter. Met dichte roosters blijven vocht en vieze lucht in huis hangen, met condens, schimmel en muffe lucht als gevolg. Last van tocht of kou? Zet het rooster dan niet dicht maar kijk naar de oorzaak: stoot de koude lucht op een zitplek, staat het rooster open bij harde wind, of kun je roosters laten vervangen door exemplaren die minder lucht doorlaten als het hard waait.
Waarom roosters open moeten
Ventileren is verse lucht naar binnen en vieze, vochtige lucht naar buiten. In veel Nederlandse huizen komt die verse lucht binnen via roosters boven de ramen of in de gevel. Bij natuurlijke ventilatie stroomt de lucht via kanalen in keuken, badkamer en wc weer naar buiten; bij mechanische ventilatie zuigt een ventilatie-unit de lucht daar af. In beide gevallen zijn de roosters de toevoer. Gaan ze dicht, dan stopt de luchtstroom.
Milieu Centraal schrijft dat in bijna 1 op de 5 woningen bewoners last hebben van vocht of schimmel en dat de ventilatie in veel huizen niet goed is. De GGD Haaglanden wijst erop dat een mechanisch afzuigsysteem alleen goed werkt als roosters of klepramen altijd open staan.
| Roosters open | Roosters dicht |
|---|---|
| Vocht van douchen, koken en ademen wordt afgevoerd | Vocht blijft hangen: condens op ramen en koude muren |
| Afzuiging in badkamer en keuken werkt | Afzuiging trekt nauwelijks lucht |
| Frisse lucht in slaapkamers | Muffe, benauwde lucht |
| Iets meer warmteverlies | Minder warmteverlies, maar meer kans op schimmel |
Maar koude, natte buitenlucht maakt het toch vochtiger?
Nee, in de winter juist niet. Koude lucht bevat weinig water, ook als het buiten regent of mistig is. Als die lucht binnenkomt en opwarmt, daalt de relatieve luchtvochtigheid flink. Daarom droogt ventileren in het stookseizoen het huis.
Rekenvoorbeeld
| Buitenlucht | Opgewarmd tot | Relatieve luchtvochtigheid binnen |
|---|---|---|
| 0 °C, 90% (vriezend, mistig) | 20 °C | ongeveer 24% |
| 5 °C, 90% (grijs, nat winterweer) | 20 °C | ongeveer 34% |
| 15 °C, 85% (zacht, vochtig) | 20 °C | ongeveer 62% |
In huis komt er vocht bij van mensen, koken en douchen, dus binnen meet je meer. Maar het voorbeeld laat zien waarom koude buitenlucht het huis droger maakt.
Tocht en kou: wat je wél kunt doen
Milieu Centraal erkent dat ventileren in het stookseizoen energie kost, omdat er koude lucht binnenkomt, en noemt manieren om het energiezuiniger te maken zonder minder te ventileren:
- Andere roosters. Je kunt ventilatieroosters laten vervangen door roosters die minder lucht doorlaten als het hard waait. Zo ventileer je niet te veel bij storm en niet te weinig bij windstil weer.
- Warmteterugwinning. Bij balansventilatie met warmteterugwinning wordt de verse lucht voorverwarmd met de warmte uit de lucht die naar buiten gaat.
- Rooster iets minder ver open bij harde wind is beter dan helemaal dicht. Zet hem weer verder open als het rustiger wordt.
- Kijk naar de plek. Stroomt de koude lucht recht op de bank of het bed? Soms helpt het om meubels iets te verplaatsen.
- Dicht kieren die je niet nodig hebt. Tocht via naden rond kozijnen en deuren is ongecontroleerd; roosters zijn bedoeld om bewust te ventileren.
Let op: hang geen gordijnen voor de roosters, adviseert de GGD Haaglanden. En heb je een open verbrandingstoestel, zoals een oude geiser in de keuken? Dan is ventilatie extra belangrijk voor de veiligheid. Milieu Centraal adviseert een keukengeiser te vervangen; laat bij twijfel een installateur kijken.
Roosters onderhouden
Checklist
- Twee keer per jaar schoonmaken: ventilatieroosters, ventilatieventielen en deurroosters (GGD Haaglanden).
- Controleer of de klep echt open gaat: vastzittende of kapotte roosters laten weinig lucht door.
- Kier onder binnendeuren van ongeveer 1,5 cm, zodat de lucht van de roosters naar de afzuiging kan stromen.
- Geen roosters? Gebruik dan klepraampjes op een kier, of laat roosters plaatsen als je kozijnen of glas vervangt.
Technische noot: meten helpt. Een CO2-meter laat zien of je genoeg ventileert. Milieu Centraal noemt als richtlijn dat de luchtkwaliteit tussen 750 en 1200 ppm beter kan en dat de lucht boven de 1200 ppm ongezond is. Zie je in de slaapkamer ’s nachts hoge waarden, zet het rooster dan verder open of het raam op een kier.
Welk systeem heb jij?
Of roosters open moeten, hangt ook af van je ventilatiesysteem. Milieu Centraal onderscheidt drie soorten. Bij natuurlijke ventilatie komt verse lucht binnen via roosters of klepramen en gaat vieze lucht naar buiten via andere roosters, kiepraampjes of buizen in keuken, badkamer en wc. Bij mechanische ventilatie komt verse lucht ook binnen via roosters of klepramen, en blaast een ventilatie-unit de vieze lucht naar buiten. Bij balansventilatie komt verse lucht binnen via aanvoerventielen in woonkamer en slaapkamers; roosters zijn er dan meestal niet. In de eerste twee gevallen zijn open roosters dus onmisbaar. Stook je een open haard of houtkachel, zet dan volgens Milieu Centraal een raam open, voor zuurstof voor jezelf en voor de verbranding.
Ventileren en luchten
Ventileren met roosters is een constante, kleine luchtstroom. Luchten is kort en krachtig ramen en deuren wijd open. De GGD Haaglanden adviseert minstens één keer per dag in iedere kamer 15 minuten een raam of buitendeur wijd open te zetten, bijvoorbeeld ’s ochtends of vlak voor het slapengaan, met de verwarming even lager. Luchten vervangt ventileren niet: de roosters blijven daarnaast open.
Veelgestelde vragen
Mogen de roosters ’s nachts dicht?
Nee. Milieu Centraal adviseert dag en nacht te ventileren, en juist ’s nachts in de slaapkamer: dan komt er veel vocht en CO2 bij.
Kost open roosters veel energie?
Ventileren kost in het stookseizoen wat energie, omdat er koude lucht binnenkomt. Roosters die minder doorlaten bij harde wind of warmteterugwinning beperken dat, zonder de gezondheid in te leveren.
Het regent: moeten de roosters dan dicht?
Nee. Koude, natte buitenlucht wordt binnen opgewarmd en daardoor droger. Alleen als er regen naar binnen waait, kun je het rooster tijdelijk iets verder dichtzetten.
Ik heb geen roosters. Wat nu?
Zet dan klepraampjes op een kier. Huur je, vraag je verhuurder naar verbetering van de ventilatie; bij een koophuis kun je roosters laten plaatsen, bijvoorbeeld bij vervanging van glas of kozijnen.
Bronnen
- Milieu Centraal. Woning ventileren: dag en nacht ventileren, 1 op de 5 woningen, keukengeiser.
- Milieu Centraal. Tips voor beter en energiezuiniger ventileren: roosters bij harde wind, warmteterugwinning.
- Milieu Centraal. Natuurlijke ventilatie: kier onder deuren, CO2-meter.
- GGD Haaglanden. Ventileren en Voorkom vocht en schimmel in huis.
Volgende stap
