Kort antwoord
Draai de douchekop los en leg hem in een bakje met twee derde schoonmaakazijn en een derde water. Laat hem een paar uur weken, liefst 24 uur, en spoel hem daarna goed door. Dat is het advies van drinkwaterbedrijf Vitens. Zit de kop vast, doe de azijn dan in een zakje om de kop heen. Nieuwe kalk voorkom je door de douchekop na het douchen droog te maken en hem regelmatig kort te ontkalken.
Waarom je douchekop verkalkt
Kraanwater bevat van nature calcium en magnesium, samen de «kalk» die de hardheid van het water bepaalt. Vitens legt uit dat de kalk achterblijft als hard water verdampt: die aanslag zie je op tegels, sanitair en je douchekop. Na elke douchebeurt blijven er druppels in de gaatjes staan. Ze verdampen, en er blijft een laagje kalk achter. Beetje bij beetje raken de gaatjes verstopt.
Het resultaat ken je: een zwakkere straal, stralen die alle kanten op spuiten en gaatjes die helemaal dicht zitten. Kalk is geen gezondheidsprobleem. WMD wijst er zelfs op dat kalk een beschermlaagje aan de binnenkant van de leidingen vormt en dat calcium en magnesium gezonde mineralen zijn.
Hoe hard is het water in Nederland?
Waterhardheid wordt in Nederland uitgedrukt in Duitse graden (°dH) of in millimol per liter. Dunea gebruikt deze indeling:
| Hardheid (°dH) | mmol/l | Kwalificatie |
|---|---|---|
| 0 tot 4 | 0 tot 0,71 | Zeer zacht |
| 4 tot 8 | 0,71 tot 1,43 | Zacht |
| 8 tot 12 | 1,43 tot 2,14 | Gemiddeld |
| 12 tot 18 | 2,14 tot 3,21 | Vrij hard |
| 18 tot 30 | 3,21 tot 5,35 | Hard |
| Meer dan 30 | meer dan 5,35 | Zeer hard |
Echt hard water komt in Nederland bijna niet meer voor, schrijft Vitens, omdat de waterbedrijven het water zachter maken als dat nodig is. Helemaal kalkvrij wordt het nooit: volgens WMD staat in het Drinkwaterbesluit dat waterbedrijven niet lager mogen ontharden dan 5,6 °dH. Daarom blijft er altijd wat kalkaanslag. De hardheid op jouw adres vind je op de website van je drinkwaterbedrijf, meestal via je postcode.
Methode 1: losse douchekop laten weken
- Draai de douchekop los van de slang. Bewaar het rubberen ringetje.
- Maak het mengsel: twee derde schoonmaakazijn en een derde water, genoeg om de kop helemaal onder te laten staan.
- Laat weken: een paar uur, en bij veel kalk liefst 24 uur.
- Borstel de gaatjes met een oude tandenborstel. Rubberen nozzles kun je met je duim heen en weer wrijven, dan springt de losgeweekte kalk eruit.
- Spoel goed door met water, draai de kop weer vast en laat de douche even lopen.
Rekenvoorbeeld: hoeveel azijn?
Aangenomen situatie: je douchekop staat in een bakje helemaal onder met 900 ml vloeistof.
- Verhouding: 2 delen azijn op 1 deel water, dus 3 delen in totaal.
- Eén deel = 900 ÷ 3 = 300 ml.
- Je hebt dus 600 ml schoonmaakazijn en 300 ml water nodig.
Voorbeeld met een aangenomen hoeveelheid. De verhouding komt van Vitens.
Methode 2: vaste douchekop of regendouche
Een regendouche of vaste kop kun je vaak niet makkelijk losdraaien. Breng de azijn dan naar de kop toe:
- Doe hetzelfde mengsel in een stevige plastic zak.
- Trek de zak over de kop zodat de gaatjes onder staan en zet hem vast met een elastiekje.
- Laat een paar uur zitten, haal de zak weg en borstel de gaatjes schoon.
- Laat de douche een minuut warm doorlopen om losse kalk weg te spoelen.
Let op: Vitens waarschuwt dat azijn op een kitrand een reactie kan geven waardoor de kit loslaat. Let erop dat er geen azijn langs de muur of op de kitnaden druipt. Controleer bij douchekoppen met een speciale afwerking (zwart, goudkleurig, geborsteld) eerst de schoonmaakinstructies van de fabrikant. En meng azijn nooit met chloor of andere schoonmaakmiddelen.
Nieuwe kalkaanslag voorkomen
Zo blijft de douchekop schoon
- Maak de kop na het douchen droog. Vitens noemt dit als manier om kalk te voorkomen: geen druppels, geen aanslag.
- Ontkalk regelmatig. Een korte beurt om de paar maanden is makkelijker dan een verstopte kop.
- Kies rubberen nozzles bij een nieuwe kop: daaruit wrijf je kalk makkelijk weg.
- Controleer het zeefje achter het ringetje: daar blijven kalkdeeltjes en vuil hangen.
- Trek na het douchen tegels en glas droog met een wisser: dat helpt tegen kalk én tegen vocht in de badkamer.
Technische noot: warmwatertemperatuur. Vitens noemt dat een lagere temperatuur van je warmwatertoestel de kalkafzetting vermindert, maar dat die temperatuur minimaal 55 °C moet blijven om schadelijke bacteriën te doden. Zet de boiler dus niet lager dan dat om kalk te sparen.
Hoe vaak moet je ontkalken?
Dat hangt af van de hardheid van je water, hoe vaak er gedoucht wordt en of je de kop na gebruik droogmaakt. Er is geen officieel schema; gebruik de tabel hieronder als startpunt en stel bij op basis van wat je ziet.
| Hardheid van je water | Startpunt | Teken dat het tijd is |
|---|---|---|
| Zeer zacht tot zacht (tot 8 °dH) | Een paar keer per jaar | Witte randjes rond de gaatjes |
| Gemiddeld (8 tot 12 °dH) | Om de twee à drie maanden | Enkele stralen spuiten scheef |
| Vrij hard (12 tot 18 °dH) | Maandelijks | Straal wordt merkbaar zwakker |
Wie de douchekop na elke beurt even droogmaakt, kan meestal langer wachten. Wacht in elk geval niet tot de gaatjes helemaal dicht zitten: dikke lagen kalk hebben veel langer nodig om los te weken.
En een waterontharder?
Omdat het water in Nederland al centraal wordt onthard, is een eigen waterontharder voor een douchekop geen logische eerste stap. Vitens wijst erop dat er bij een waterontharder bacteriegroei kan ontstaan die geur en smaak van het water kan beïnvloeden, dat elke bewerking van kraanwater risico’s kan opleveren en dat er voorwaarden gelden voor de aansluiting. Wil je er toch een, vraag dan eerst je drinkwaterbedrijf om advies.
Blijft de straal zwak na het ontkalken, dan zit het probleem misschien ergens anders: in het zeefje, in een waterbespaarder in de kop, in de thermostaatkraan of in de slang.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet een douchekop in de azijn?
Vitens adviseert een paar uur, en liefst 24 uur, in twee derde schoonmaakazijn en een derde water.
Kan ik ook citroenzuur gebruiken?
Citroenzuur is ook een zuur en lost kalk op. Volg de dosering op de verpakking en de schoonmaakinstructies van de douchekop.
Is kalk in het water ongezond?
Nee. Calcium en magnesium zijn mineralen die van nature in het water zitten. Het Drinkwaterbesluit schrijft zelfs een minimale hardheid voor.
Hoe weet ik hoe hard mijn water is?
Kijk op de website van je drinkwaterbedrijf. Daar vul je je postcode in en zie je de hardheid in °dH of mmol/l.
Bronnen
- Vitens. Apparaten ontkalken: douchekop ontkalken, kitranden.
- Vitens. Waterhardheid: kalkaanslag, warmwatertemperatuur, waterontharders.
- Dunea. Waterhardheid: indeling in °dH en mmol/l.
- WMD. Hard en zacht water: Drinkwaterbesluit, minimaal 5,6 °dH.
Volgende stap
