Kort antwoord
Voor de meeste Nederlandse huishoudens niet. Vitens schrijft, met verwijzing naar de Consumentenbond, dat een eigen waterontharder pas bij een hardheid van meer dan 20 °dH meerwaarde kan hebben, en dat Nederlandse drinkwaterbedrijven geen water leveren dat harder is dan 20 °dH. Het leidingwater ligt gemiddeld rond 8 °dH. Een ontharder brengt ook risico’s mee, zoals bacteriegroei bij slecht onderhoud, een hoger natriumgehalte en een lagere waterdruk. Kalkaanslag pak je meestal goedkoper aan met droogmaken en ontkalken.
Hoe hard is het water in Nederland?
Volgens Vitens ligt de hardheid van leidingwater in Nederland rond 8 °dH: zacht tot gemiddeld hard. Heel hard water (meer dan 18 °dH) komt niet voor, omdat de drinkwaterbedrijven het water bijna overal eerst ontharden. De wet schrijft bovendien een minimale hardheid van 5,6 °dH voor, tenzij het water van nature zachter is.
| Hardheid (°dH) | Kwalificatie (Dunea) | Eigen ontharder zinvol? |
|---|---|---|
| 4 tot 8 | Zacht | Nee |
| 8 tot 12 | Gemiddeld | Nee; ontkalken en droogmaken volstaan |
| 12 tot 18 | Vrij hard | Meestal niet |
| Meer dan 20 | Hard | Kan meerwaarde hebben (Consumentenbond via Vitens); komt in Nederland niet voor bij drinkwaterbedrijven |
De hardheid op jouw adres vind je op de website van je drinkwaterbedrijf, meestal via je postcode.
Wat een ontharder doet
Een waterontharder haalt calcium en magnesium uit het water, meestal door ze uit te wisselen tegen natrium uit zout. Daardoor ontstaat minder kalkaanslag in de waterkoker, op tegels en in de douche. Vitens erkent dat een ontharder kalkaanslag tegengaat, maar waarschuwt ook voor de risico’s. Er zijn grofweg twee soorten: ontharders die zichzelf automatisch regenereren met zout en water, en ontharders met verwisselbare filters. Voor beide gelden eisen bij de aansluiting, zoals een keerklep van het juiste type.
Voordelen en nadelen op een rij
| Voordelen | Nadelen en risico’s (volgens Vitens) |
|---|---|
| Minder kalkaanslag op sanitair en in apparaten | Bacteriegroei als de ontharder niet op tijd wordt schoongemaakt, met vieze geur en smaak |
| Minder schoonmaakwerk | Door de veranderde samenstelling kunnen metalen uit leidingen in het water oplossen |
| Hoger natriumgehalte; mensen met een natriumarm dieet moeten hier rekening mee houden | |
| Deeltjes in het water, vlekken op sanitair, vettig aanvoelend water | |
| Lagere waterdruk: ongeveer 70 kPa (0,7 bar) | |
| Aanschaf, zout, onderhoud |
Let op: een natriumarm dieet. Vitens wijst erop dat een ontharder het natriumgehalte van het water verhoogt. Volg je op medisch advies een natriumarm of zoutloos dieet, bespreek dan met je arts of diëtist of onthard water geschikt is om te drinken en mee te koken.
Neem je er toch een? Hier let je op
Installatie-eisen en tips van Vitens
- Altijd een keerklep, zodat onthard water niet terugstroomt in het drinkwaternet: een CA-keerklep bij automatische regeneratie, een EA-keerklep bij een ontharder met verwisselbare filters.
- Luchtscheiding (airgap) bij de afvoer naar het riool, zodat rioolwater niet kan terugstromen.
- Watermeteropstelling niet zelf aanpassen: dat mag alleen het drinkwaterbedrijf doen, niet de gebruiker of een installateur.
- Goed onderhoud: op tijd schoonmaken en zout bijvullen volgens de fabrikant.
- Problemen met geur, smaak of vlekken? Zet de ontharder uit en bel het storingsnummer van je drinkwaterbedrijf als het aanhoudt. Volgens Vitens blijkt na onderzoek vaak dat problemen door de ontharder komen.
Waar bestaan de kosten uit?
Prijzen verschillen sterk per type, merk en installateur, dus vraag altijd meerdere offertes. Reken bij de vergelijking niet alleen met de aanschaf, maar met alle kostenposten over een aantal jaren:
- Apparaat en installatie, inclusief de verplichte keerklep en de luchtscheiding bij de afvoer.
- Zout of vervangende filters, afhankelijk van het type.
- Water en stroom voor het regenereren bij automatische apparaten.
- Onderhoud en schoonmaken, nodig om bacteriegroei te voorkomen.
Zet daar tegenover wat je nu kwijt bent aan kalk: een fles schoonmaakazijn, af en toe een ontkalkbeurt en iets meer schoonmaaktijd. Bij de gemiddelde Nederlandse waterhardheid wint die simpele aanpak het vaak ruim.
Is kalk bij jou echt een probleem?
Zo check je het
- Zoek de hardheid op bij je drinkwaterbedrijf. Onder 12 °dH is het zacht tot gemiddeld.
- Hoe vaak ontkalk je de waterkoker? Een paar keer per jaar is normaal.
- Maak je douchewand en kranen al droog na gebruik? Zo niet, probeer dat eerst een maand.
- Zijn er klachten over geur, smaak of vlekken? Die komen vaker door een ontharder dan erdoor opgelost worden, schrijft Vitens.
Goedkopere alternatieven
Voor de meeste huishoudens werken simpele maatregelen goed genoeg:
- Droogmaken: WMD en Dunea adviseren douchewanden, kranen en tegels direct na gebruik droog te maken met een zeem.
- Ontkalken met schoonmaakazijn: douchekop, waterkoker en kranen, zoals Vitens beschrijft; bij een koffieapparaat het middel van de fabrikant.
- Wasmiddel doseren volgens de hardheid: in de meeste wasmiddelen zit al een middel tegen kalk.
- Warmwatertemperatuur: Vitens noemt een lagere temperatuur als manier om kalk te verminderen, met minimaal 55 °C om bacteriën te doden.
Rekenvoorbeeld: waterdruk
Aangenomen situatie: de waterdruk bij je douche is 2,5 bar.
- Drukverlies door de ontharder volgens Vitens: ongeveer 0,7 bar.
- Overblijvende druk: 2,5 − 0,7 = 1,8 bar.
- Dat is ongeveer 28 procent minder druk: merkbaar bij een regendouche of op een hogere verdieping.
Voorbeeld met een aangenomen waterdruk. Het drukverlies van 0,7 bar komt van Vitens.
Technische noot: waarom drinkwaterbedrijven niet verder ontharden. Volgens WMD mogen waterbedrijven drinkwater niet lager ontharden dan 5,6 °dH, in lijn met richtlijnen van de WHO. Kalk vormt een beschermlaagje in de leidingen, en calcium en magnesium zijn gezonde mineralen. Een eigen ontharder kan het water thuis wel verder ontharden, en precies dat verandert de samenstelling waar Vitens voor waarschuwt.
Veelgestelde vragen
Heb ik een waterontharder nodig?
Meestal niet. Pas boven 20 °dH kan het volgens de Consumentenbond (via Vitens) meerwaarde hebben, en zo hard water leveren Nederlandse drinkwaterbedrijven niet.
Is onthard water gezond om te drinken?
Vitens waarschuwt voor een hoger natriumgehalte en mogelijke bacteriegroei bij slecht onderhoud. Bij een natriumarm dieet overleg je met je arts.
Mag ik zelf een ontharder aansluiten?
Er gelden voorwaarden, zoals een keerklep en een luchtscheiding bij de afvoer. De watermeteropstelling mag alleen het drinkwaterbedrijf aanpassen. Laat het doen door een installateur.
Mijn water smaakt raar sinds de ontharder. Wat nu?
Zet de ontharder uit. Blijven de problemen, bel dan het storingsnummer van je drinkwaterbedrijf.
Bronnen
- Vitens. Water ontharden, is dat nodig?: hardheid, 20 °dH, risico’s, installatie-eisen.
- Vitens. Waterhardheid en Apparaten ontkalken.
- Dunea. Waterhardheid.
- WMD. Hard en zacht water en Hoe voorkom ik kalkaanslag?.
Volgende stap
