Kort antwoord
Een waterkoker ontkalk je door hem te vullen met een mengsel van water en azijn tot alle kalk onder staat, het te laten koken en daarna goed na te spoelen, zoals Vitens adviseert. Kranen maak je schoon met schoonmaakazijn, maar laat het op verchroomde delen niet te lang inwerken: WMD waarschuwt dat een te lange inwerktijd het materiaal kan aantasten. Spoel altijd goed na. Nieuwe kalk voorkom je vooral door kranen, tegels en glas na gebruik droog te maken.
Waarom er kalk in je waterkoker en op je kranen zit
Kraanwater bevat calcium en magnesium. WMD legt uit dat de kalk achterblijft als water verdampt, bijvoorbeeld op tegels en sanitair, en dat kalk bij verhitting neerslaat als ketelsteen, zoals op het verwarmingselement van de waterkoker. Een waterkoker krijgt dus elke dag een nieuw laagje; een kraan vooral als er druppels op blijven staan.
Helemaal zonder kalk kan niet. Volgens WMD staat in het Drinkwaterbesluit dat waterbedrijven drinkwater niet lager mogen ontharden dan 5,6 °dH. Kalk vormt bovendien een beschermlaagje aan de binnenkant van de leidingen, en calcium en magnesium zijn gezonde mineralen. Kalkaanslag is dus een schoonmaakprobleem, geen gezondheidsprobleem.
| Hardheid (°dH) | Kwalificatie | Wat je merkt |
|---|---|---|
| 4 tot 8 | Zacht | Weinig aanslag |
| 8 tot 12 | Gemiddeld | Geregeld wat kalk in de waterkoker en op kranen |
| 12 tot 18 | Vrij hard | Snel zichtbare kalk; vaker ontkalken |
Waterkoker ontkalken
- Lees de handleiding. Vitens adviseert altijd eerst de schoonmaakinstructies van het apparaat te lezen om te zien met welk middel je mag ontkalken.
- Vul met water en azijn, zo ver dat alle kalk onder staat.
- Laat het koken. Zet de waterkoker aan en laat het mengsel koken. Zet een raam open: azijndamp ruikt sterk.
- Controleer. Zie je dat de waterkoker kalkvrij is, giet het mengsel dan weg. Is er nog kalk, laat het dan nog even inwerken of herhaal.
- Spoel goed na met schoon water. Kook eventueel één keer schoon water en gooi dat weg, zodat er geen azijnsmaak achterblijft.
Technische noot: koffieapparaat is iets anders. Vitens waarschuwt dat azijn de leidingen van een koffieapparaat kan aantasten, en raadt aan de aanwijzingen van de fabrikant te volgen en te ontkalken met een door de fabrikant voorgeschreven middel. Een waterkoker heeft geen dunne leidingen; een koffiemachine wel.
Kranen en perlators ontkalken
Dunea noemt schoonmaakazijn een goed middel om kalk te verwijderen, ook voor het ontstoppen van douchekoppen en kranen, maar waarschuwt dat het zuur bepaalde materialen kan aantasten. WMD voegt toe: op kunststof of tegels mag azijn best langere tijd inwerken, maar pas op met verchroomde delen. Zo pak je het aan:
- Kraan zelf (chroom): leg een doekje met schoonmaakazijn kort op de kalkrand, wrijf de kalk los en spoel meteen goed na met water. Liever twee korte beurten dan één lange.
- Perlator (het zeefje in de uitloop): draai hem los, haal de kunststof of metalen zeefjes eruit en leg die in een bakje azijn. Borstel ze daarna schoon met een oude tandenborstel en spoel na.
- Vaste perlator: hang een zakje azijn om de uitloop zodat alleen de opening in de azijn hangt, en spoel daarna goed door.
- Droogwrijven: maak de kraan na het naspoelen droog met een zeem of doek.
Let op: Vitens waarschuwt dat azijn op een kitrand een reactie kan geven waardoor de kit loslaat. Houd azijn dus weg van kitnaden rond het aanrecht en de wastafel. Natuursteen (zoals marmer) kan door zuur worden aangetast: kijk bij stenen aanrechtbladen eerst in de onderhoudsinstructies. En meng azijn nooit met chloor of andere schoonmaakmiddelen.
Rekenvoorbeeld: hoe vaak ontkalken?
Aangenomen situatie: je kookt vier keer per dag een volle waterkoker en ziet na ongeveer vier weken een duidelijk kalklaagje op het element.
- 4 keer per dag × 28 dagen = 112 keer koken tot er een zichtbare laag is.
- Wil je de laag dun houden, ontkalk dan iets eerder: bijvoorbeeld om de drie weken.
- Kook je half zo vaak, dan kun je ongeveer twee keer zo lang wachten.
Voorbeeld met aangenomen waarden. Hoe snel kalk ontstaat, hangt af van de hardheid van je water en hoe vaak je kookt.
Witte waas op tegels en spoelbak
Rond de kraan zie je vaak ook een witte waas op tegels, de spoelbak of het aanrecht. Vitens geeft voor tegels deze aanpak: maak ze eerst goed schoon om los vuil weg te halen, bijvoorbeeld met groene zeep en een schuursponsje. Spuit daarna schoonmaakazijn op de tegels en laat het intrekken. Neem ze af met een spons, spoel na en wrijf ze droog met een microvezeldoek. Herhaal zo vaak als nodig tot de vlekken echt weg zijn, en houd de azijn ook hier weg van de kitranden.
Nieuwe kalkaanslag voorkomen
Tips van de drinkwaterbedrijven
- Droogmaken: WMD en Dunea adviseren natte douchewanden, kranen, sanitair en tegels direct na gebruik droog te maken met een zeem.
- Waterkoker niet laten staan: giet na het koken restwater weg; water dat telkens opnieuw wordt verwarmd, laat steeds meer kalk achter.
- Wasmiddel volgens de hardheid: in de meeste wasmiddelen zit een middel tegen kalk; doseer volgens de verpakking voor jouw waterhardheid (WMD, Dunea).
- Wasmachine niet heter dan nodig: Dunea adviseert niet boven de 65 °C, wat energie en kalkafzetting op het verwarmingselement scheelt.
- Warmwatertoestel: Vitens noemt een lagere temperatuur als manier om kalk te verminderen, maar minimaal 55 °C om schadelijke bacteriën te doden.
Is een waterontharder nodig?
Voor kalk in een waterkoker en op kranen meestal niet. Vitens schrijft dat echt hard water in Nederland bijna niet meer voorkomt, omdat de waterbedrijven het water zachter maken als dat nodig is. Vitens wijst er ook op dat bij een waterontharder bacteriegroei kan ontstaan die geur en smaak van het water beïnvloedt, en dat er voorwaarden gelden voor de aansluiting. Schoonmaken en droogmaken is voor de meeste huishoudens genoeg.
Veelgestelde vragen
Is kalk in de waterkoker schadelijk?
Nee. Kalk bestaat uit calcium en magnesium, mineralen die van nature in drinkwater zitten. Ontkalken is vooral goed voor het apparaat: kalk op het element maakt opwarmen minder efficiënt.
Kan ik citroenzuur gebruiken in plaats van azijn?
Citroenzuur is ook een zuur dat kalk oplost. Volg de dosering op de verpakking en de instructies van het apparaat, en spoel goed na.
Waarom krijgt mijn kraan witte randjes?
Druppels die op de kraan opdrogen laten kalk achter. Droogwrijven na gebruik voorkomt het grootste deel.
Mag ik azijn gebruiken voor mijn koffieapparaat?
Vitens raadt aan de aanwijzingen van de fabrikant te volgen, omdat azijn de leidingen kan aantasten. Gebruik het middel dat de fabrikant voorschrijft.
Bronnen
- Vitens. Apparaten ontkalken: waterkoker, koffieapparaat, kitranden.
- Vitens. Waterhardheid: gebruiksaanwijzing lezen, warmwatertemperatuur, waterontharders.
- WMD. Hoe voorkom ik kalkaanslag? en Hard en zacht water.
- Dunea. Veelgestelde vragen: tips en Waterhardheid.
Volgende stap
